In juni 2026 zijn we op korte vakantie geweest naar Kreta, Rethimnon. En altijd als ik ergens ben waar de sterrenhemel en met name de Melkweg prachtig te zien is, wil ik er tenminste een avond/nachtje aan wijden om die te gaan fotograferen. Overdag zijn we naar de bergen in het binnenland gegaan en een gunstige plek uitgezocht om te gaan fotograferen. Gemini van Google had ons daar een mooie suggestie voor gedaan en toen we daar overdag kwamen, wisten we dat het inderdaad niet verkeerd was: Het Potamon meer bij de Amari dam.
Dus diezelfde avond ben ik daar in het donker naar toe gegaan. Een afgelegen plek waar ’s avonds en ’s nachts vrijwel niemand komt. Als er dan toch nog een enkele ‘verdwaalde’ auto aankomt of passeert, kijk je even raar op en ben ik erg op mijn goede voor evt. ‘verkeerd’ bezoek.
Bij aankomst bleek het helaas minder gunstig dan overdag verondersteld. Want er waren een aantal straatlantaarns die constant aan bleven. Die had ik overdag over het hoofd gezien. Toch maar fototoestel op de tripod gezet en gaan fotograferen. De achtergrond was wat te donker t.o.v. de voorgrond die weer te fel verlicht werd door die lantaars maar nog niet overbelicht. Dus dit zou toch nog later met Lightroom goed te corrigeren moeten zijn. En dat was ook zo. Daarna ben ik iets verderop bij bomen gaan staan zodat ik net buiten de verlichting van de lampen stond en dat ging sowieso beter.
Hier enkele foto’s van die avond/nacht aan het Potamon meer op Kreta:
Het is alweer zo’n 4 jaar geleden dat ik mijn laatste Astro-foto door een telescoop gemaakt heb. Verschillende redenen waaronder te druk met vanalles, maar de voornaamste reden was dat ik problemen kreeg met de software op mijn (verouderde) laptop. Nadat ik eindelijk een andere laptop had, bleek inmiddels mijn astro-camera het niet meer te doen. Dus toen – totaal gefrustreerd – heb ik het allemaal voor lange tijd laten zitten voor wat het was.
Affijn, ik ben inmiddels weer begonnen. En ik heb een grote greep uit mijn spaargeld gedaan en daarmee zowel een nieuwe telescoop (ZWO FF107 APO) als een nieuwe Astro-camera (ZWO ASI2600MC air) gekocht. Dat is een camera met ingebouwde astro-besturingscomputer én een tweede, volg-camera.
Wat was die nieuwe camera met ingebouwde besturing een verademing zeg. Zeker nadat ik zoveel gestruggeld had met mijn oude ‘gear’. Deze camera doet alles vrijwel automatisch. Vergelijkbaar met wat aansturingssoftware zoals bijv. NINA op de laptop doet, en volgens mij zelfs nog beter. En: geen kluwen kabels meer nodig. Helemaal top.
ZWO ASI2600MC-air camera en ZWO-FF107-APO-telescoop op een SkyWatcher HEQ6 montering
Eerst had ik de ZWO ASI2600MC-air camera gekocht en daarmee testopnames gemaakt met mijn Vixen ED114 telescoop. Eerst de Pleiades en toen de Paardenkopnevel. Behalve dat de sterren in de hoeken van de opname niet perfect rond waren – was ik verbluft hoe goed deze eerste foto’s met slechts bepekte belichtingstijd waren.
Pleiades. December 2025Paardenkopnevel en Vlamnevel, dec. 2025
Na de aanschaf van de ZWO FF107 APO telescoop heb ik mijn Vixen ED114 telescoop te koop gezet. Degene die hem wilde kopen, had zelf zijn Celestron C9.25 telescoop te koop staan. Nadat we over en weer prijsafspraak gemaakt hadden hebben we de telescopen omgeruild. Met deze C9.25 ben ik zo blij mee! Kan met deze scoop met een focuslengte van 2350 mm prima planeten in beeld krijgen en met een 2x Barlow op 4700 mm volledig in beeld krijgen.
En sinds kort heb ik ook nog eens zeeën van tijd erbij gekregen om hiermee aan de slag te gaan, want ben sinds 1 mei j.l. met vervroegd pensioen gegaan. Ik kan niet wachten op veel heldere nachten.
Tijdens onze vakantie in Coustouge, zuid-Frankrijk in oktober 2024 waren en een aantal redelijk heldere avonden waarbij de Melkweg goed zichtbaar was. De sluierbewolking die de sterren gedeeltelijk bedekten vielen met het blote oog nauwelijks op, maar op de foto’s duidelijk zichtbaar.
Van alle foto’s heb ik een time lapse video samengesteld met dit resultaat:
Momenteel staan de planeten Mars, Jupiter en Saturnus elke keer als het helder is mooi te blinken aan de avondhemel, en dan denk ik: ‘ik moet ze fotograferen voordat ze voorlopig weer even niet meer te zien zijn’. En dat heb ik de afgelopen weken diverse keren gepoogd te doen. Maar het vergt veel geduld en inspanning en vooral ook de juiste middelen om dit te doen.
Planeten Saturnus (links) en Jupiter (rechts)
je hebt allereerst dus goede middelen nodig , want je moet – in tegenstelling tot deepsky fotografie – heel ver inzoomen om de planeet goed ik beeld te krijgen. Dat betekent een telescoop met een lang brandpunt, en een grote opening (diameter) van de telescoop om nog genoeg licht te ontvangen, want hoe langer het brandpunt hoe lichtzwakker het wordt. Deze verhouding van opening en brandpuntsafstand wordt in fotografie uitgedrukt in F-waarde. Voor planeten moet je dan denken aan hoge F-waarden van ca. F15 – F24. (= brandpuntsafstand / opening). Mij telescoop is slecht F5 met een brandpuntsafstand van 1000 mm. Met een Barlow lens van 4x kun je deze kunstmatig verlengen naar F20. Maar dat gaat ook weer ten koste van lichtopbrengst.
Daarnaast heb je een snelle camera nodig die heel snel veel beeldjes kan maken. De truc is nl. om een filmpje te maken waaruit slimme software later de beste beeldjes er uit haalt om daarmee een zgn. stack te maken. Dat is samenvoegen d.m.v. stapeling van beelden om scherpte te vergroten en ruis te verminderen. En ga je dit met een kleurencamera fotograferen of met een monochrome camera en een RGB-filterwiel? Nou ik had eerst dat laatste maar ben nu gelukkig overgestapt op een kleurencamera. Hoe eenvoudiger hoe beter.
Tenslotte het je dan ook nog speciale filters nodig. Een IR-doorlaatfilter blijkt bijv. zeer nuttig om een scherper beeld te produceren van sommige planeten. Maar daarmee verlies je weer de juiste kleuren. Dus moet je ook normale RGB-kleurenopname maken, die weer niet voldoende scherpte heeft. Door later deze 2 verschillende opnames te combineren los je dit weer op en krijg je een scherp beeld met de juiste kleuren.
Inspanning is nodig want met zo’n lang brandpunt en daardoor klein beeldveld kost het moeite om de planeet überhaupt in beeld te krijgen. Vaak zit je er net naast en weet je niet precies welke kant je de telescoop op moet bewegen. En als je beeld te veel uit focus is, zie je al helemaal niets.
Geduld omdat veelal de lucht te onrustig is en dan ‘danst’ de planeet alle kanten op in je beeld. ‘Seeing’ wordt dit onder de kenners genoemd. Alleen wanneer er een goed moment is dat de lucht even rustig is, is het juiste moment.
Kortom: planeten fotograferen is soms een ware crime (voor mij) en ik vind deepsky fotografie veel eenvoudiger. Maar ik wilde ze wel perse fotograferen dus ben gaan proberen. Veel foto’s komen er uiteindelijk te onscherp uit.
Er waren veel heldere nachten, maar niet altijd voor mij mogelijk om de avonden te benutten. Na vele tegenvallende, onscherpe plaatjes gemaakt te hebben, heb ik eergisteren dan toch eindelijk een plaatje – van Mars – kunnen maken waar ik wel content mee ben.
De Nationale Sterrenkijkdagen 2020 leken volledig in het (regen-)water te vallen door het slechte weer. Vrijdagavond regende het pijpenstelen, maar gelukkig bleek het op zaterdagavond droog te zijn met zelfs behoorlijk wat heldere momenten om naar de sterren te kunnen kijken. Aan het begin van de avond kwamen aantal bezoekers met kinderen die een kijkje namen door een van de opgestelde telescopen. Belangstellend keken ze o.a. naar de kraters van de maan, planeet Venus die bijzonder helder was, Orion-nevel en de Plejaden. Uitleg kregen ze van Roland van Milaan die alles aanwees en uitlegde waar ze naar keken.
Afgelopen nachten is het helder weer geweest was de maan nog niet al te storende, dus ben ik lekker bezig geweest met het fotograferen van sterrenstelsel M51.
En dit alles terwijl ik sliep… De telescoop, montering, camera en programma op de laptop deden het werk. Alleen zojuist het meeste werk moeten doen, maar ook daarvoor heb ik ook niet veel moeite voor hoeven doen dankzij goede bewerkingssoftware zoals Astro Pixel Processor (APP).
Draaikolk stelsel Messier 51 (ook wel Draaikolknevel genoemd of in het engels: Wirlpool galaxy) staat in sterrenbeeld Jachthonden (dat is overigens vlak naast de Grote Beer) op ongeveer 31 miljoen lichtjaar van ons vandaan.
Totaal 94 x 10 minuten belicht (15 uur en 40 minuten).
Camera was een QHY8pro gekoelde kleuren CCD camera ingesteld op -15 graden.
Telescoop was een SkyWatcher 200PDS newton telescoop.
Afgelopen avond was het helder zonder storende maan, dus prima om deepsky foto’s te maken. Ben laatste paar keren vooral bezig geweest met mijn gekoelde kleuren-CDD camera QHY8pro.
NB: afgebeelde camera is niet dezelfde camera waarover in bericht vermeld wordt.
Dit keer ging het niet zo vlotjes als gewoonlijk en heb behoorlijk zitten stoeien. Want het bewerken van laatst gemaakte opname van een ander sterrenstelsel mislukte volledig en gaf een slechte foto. N.a.v. antwoorden op mijn vragen op forum van de software ontwikkelaar van APP (Astro Pixel Processor, de astro bewerkings software) over mijn problemen, ben ik bezig geweest om op andere manier opnames te maken. Maar helaas bleek de bij de camera meegeleverde software zo slecht dat ik daar mee gestopt ben. Deze crashte en gaf foutmeldingen. Dus na paar uur ‘worstelen’ toch weer terug naar mijn vertrouwde eigen manier van opnames maken met Nebulosity-3, maar daarbij wel een andere soort driver voor de camera gebruikt: Ascom-driver voor deze camera.
Alles ging daarna goed en lekker de telescoop / camera hele nacht verder laten doorgaan terwijl ik zelf op een oor lag. Vandaag hernieuwde poging gedaan om de opnames in APP te verwerken gedaan. En helaas toch weer een slechter resultaat dan ik gehoopt had (zie foto).
Sterrenstelsel M51 in APP gestretcht.
Maar nu zag ik pas dat de opnames wel extreem gestretcht worden en alles slechter lijkt dan het is. Dus vervolgens de tools in APP gebruikt om e.e.a. te corrigeren en voila: het eindresultaat viel me toch niet tegen. Nog even in andere software (PixInsight) wat details verscherpt en ruis verwijderd en toen was ik er toch wel weer content mee.
Afgelopen weekend waren we er even tussenuit op de Veluwe. Helaas met veelal stortbuien, maar op enkele heldere momenten heb ik een paar foto’s geschoten van de sterrenhemel boven het bungalowparkje in Horst.
Alle foto’s met Canon camera ca 5 sec. belicht op ISO 6400 en 35 mm Samyang lens op f 1.4.
Gisteravond was het mooi helder weer en ben ik de polder ingetrokken om foto’s van de sterren te maken. Ik wilde eens proberen of het voldoende donker is om de Melkweg in onze polder te kunnen fotograferen. Tussen de bebouwing is het zwakke schijnsel van de Melkweg sowieso onmogelijk om deze visueel waar te nemen en helaas was deze ook in de polder nauwelijks te zien. Maar het is me toch gelukt om deze te fotograferen. Eerst was ik bij de Oosthaven, maar daar was niets van de Melkweg te zien. Vervolgens ben ik wat verderop gaan kijken en nabij het natuurgebied de Tongplaat, achter de Viersprong ligt de Westhaven en kon ik de Melkweg fotograferen.
Melkweg zichtbaar in het Zuid-Oosten nabij de Westhaven in de Dordtse Biesbosch polder. 20 sec belicht bij ISO3200 en F3.5
Vervolgens ben ik nog even naast de Zeedijk het akkerland ingegaan en heb daar een uurtje gestaan om een reeks foto’s richting het noorden te maken en daarmee een zgn. startrail foto rondom de poolster te maken. Ik heb alle foto’s waar storende vliegtuigstrepen in zaten moeten verwijderen waardoor de startrails hier en daar onderbroken zijn.
Akker naast de Zeedijk, startrails door meerdere foto’s aaneen te stapelen. Elke foto 20 sec belicht bij ISO3200 en F3.5
Foto van de Oosthaven in de Dordtse Biesbosch polder. 10 sec. belicht met ISO1600 en F1.4.
De volgende Time-lapse video heb ik gemaakt tijdens onze vakanties in 2018 op Kreta en Cyprus met o.a. beelden van de Melkweg.
Op Kreta heb ik deze beelden in de bergen iets ten zuiden van Rethymnon gemaakt. Op Cyprus ten zuid-oosten van Paphos, op strand bij de rots van Aphrodite en ten noord-westen van Paphos, bij een klein haventje van Agios Georgios. In de bergen van Kreta was het bijzonder donker en helder. Achteraf had ik daar veel meer moeten fotograferen, maar het was maar bij een paar uurtjes gebleven en dan heb je maar een 10 seconden timelapse video. Op Cyprus was het niet bijzonder donker, maar omdat de Melkweg boven de zee te zien was, was het die richting wel goed donker om de Melkweg te kunnen zien.
