In juni 2026 zijn we op korte vakantie geweest naar Kreta, Rethimnon. En altijd als ik ergens ben waar de sterrenhemel en met name de Melkweg prachtig te zien is, wil ik er tenminste een avond/nachtje aan wijden om die te gaan fotograferen. Overdag zijn we naar de bergen in het binnenland gegaan en een gunstige plek uitgezocht om te gaan fotograferen. Gemini van Google had ons daar een mooie suggestie voor gedaan en toen we daar overdag kwamen, wisten we dat het inderdaad niet verkeerd was: Het Potamon meer bij de Amari dam.
Dus diezelfde avond ben ik daar in het donker naar toe gegaan. Een afgelegen plek waar ’s avonds en ’s nachts vrijwel niemand komt. Als er dan toch nog een enkele ‘verdwaalde’ auto aankomt of passeert, kijk je even raar op en ben ik erg op mijn goede voor evt. ‘verkeerd’ bezoek.
Bij aankomst bleek het helaas minder gunstig dan overdag verondersteld. Want er waren een aantal straatlantaarns die constant aan bleven. Die had ik overdag over het hoofd gezien. Toch maar fototoestel op de tripod gezet en gaan fotograferen. De achtergrond was wat te donker t.o.v. de voorgrond die weer te fel verlicht werd door die lantaars maar nog niet overbelicht. Dus dit zou toch nog later met Lightroom goed te corrigeren moeten zijn. En dat was ook zo. Daarna ben ik iets verderop bij bomen gaan staan zodat ik net buiten de verlichting van de lampen stond en dat ging sowieso beter.
Hier enkele foto’s van die avond/nacht aan het Potamon meer op Kreta:
Het is alweer zo’n 4 jaar geleden dat ik mijn laatste Astro-foto door een telescoop gemaakt heb. Verschillende redenen waaronder te druk met vanalles, maar de voornaamste reden was dat ik problemen kreeg met de software op mijn (verouderde) laptop. Nadat ik eindelijk een andere laptop had, bleek inmiddels mijn astro-camera het niet meer te doen. Dus toen – totaal gefrustreerd – heb ik het allemaal voor lange tijd laten zitten voor wat het was.
Affijn, ik ben inmiddels weer begonnen. En ik heb een grote greep uit mijn spaargeld gedaan en daarmee zowel een nieuwe telescoop (ZWO FF107 APO) als een nieuwe Astro-camera (ZWO ASI2600MC air) gekocht. Dat is een camera met ingebouwde astro-besturingscomputer én een tweede, volg-camera.
Wat was die nieuwe camera met ingebouwde besturing een verademing zeg. Zeker nadat ik zoveel gestruggeld had met mijn oude ‘gear’. Deze camera doet alles vrijwel automatisch. Vergelijkbaar met wat aansturingssoftware zoals bijv. NINA op de laptop doet, en volgens mij zelfs nog beter. En: geen kluwen kabels meer nodig. Helemaal top.
ZWO ASI2600MC-air camera en ZWO-FF107-APO-telescoop op een SkyWatcher HEQ6 montering
Eerst had ik de ZWO ASI2600MC-air camera gekocht en daarmee testopnames gemaakt met mijn Vixen ED114 telescoop. Eerst de Pleiades en toen de Paardenkopnevel. Behalve dat de sterren in de hoeken van de opname niet perfect rond waren – was ik verbluft hoe goed deze eerste foto’s met slechts bepekte belichtingstijd waren.
Pleiades. December 2025Paardenkopnevel en Vlamnevel, dec. 2025
Na de aanschaf van de ZWO FF107 APO telescoop heb ik mijn Vixen ED114 telescoop te koop gezet. Degene die hem wilde kopen, had zelf zijn Celestron C9.25 telescoop te koop staan. Nadat we over en weer prijsafspraak gemaakt hadden hebben we de telescopen omgeruild. Met deze C9.25 ben ik zo blij mee! Kan met deze scoop met een focuslengte van 2350 mm prima planeten in beeld krijgen en met een 2x Barlow op 4700 mm volledig in beeld krijgen.
En sinds kort heb ik ook nog eens zeeën van tijd erbij gekregen om hiermee aan de slag te gaan, want ben sinds 1 mei j.l. met vervroegd pensioen gegaan. Ik kan niet wachten op veel heldere nachten.
Tijdens onze vakantie in Coustouge, zuid-Frankrijk in oktober 2024 waren en een aantal redelijk heldere avonden waarbij de Melkweg goed zichtbaar was. De sluierbewolking die de sterren gedeeltelijk bedekten vielen met het blote oog nauwelijks op, maar op de foto’s duidelijk zichtbaar.
Van alle foto’s heb ik een time lapse video samengesteld met dit resultaat:
Tijdens onze zomervakantie in de Ardeche – Frankrijk september 2023 had ik een aantal avonden de gelegenheid met mijn camera op statief de Melkweg te fotograferen. In deze Time Lapse heb ik alle opnames samengevoegd tot 1 video:
Tijdens onze vakantie in midden Frankrijk nabij dorpje Mialet heb ik bijna elke nacht de camera’s op de sterrenhemel kunnen richten met deze time-lapse video als resultaat. September 2022.
Begin juni 2022 waren we een weekje in Frankrijk, nabij Royan aan de westkust. Tijdens de dagen en nachten heb ik foto’s en filmpjes gemaakt waarvan ik een Time-Lapse heb samengesteld. Bij deze de video.
Het is – zoals met bijna alle mooie objecten tussen de sterren – helaas niet mogelijk om dit sterrenstelsel met het blote oog te zien. Maar met gebruik van een telescoop, goede volg-montering en camera met lange belichtingstijd kun je zoveel moois fotograferen. Zo ook dit sterrenstelsel dat bekend staat als Messier object nummer 109 ofwel: M109.
Dit sterrenstelsel is te vinden nabij de ster Phad van het welbekende sterrenstelsel Grote Beer, welke op de tweede foto erbij staat. Naar schatting staat dit stelsel 55 miljoen lichtjaar hier vandaan. Dus het licht wat we zien van dit stelsel heeft er 55 miljoen jaar over gedaan om ons te bereiken. We kijken dus naar iets dat al 55 miljoen jaar geleden het licht uitzond en dus kijken we naar het verleden van dat stelsel. Hoe deze er nu uitziet weten we over 55 miljoen jaar pas weer. 😉
Op de foto zijn nog meer sterrenstelsel te zien en zijn kleiner omdat deze nog verder weg staan.
Sterrenstelsel M109 in sterrenbeeld Grote Beer
Sterrenstelsel M109 en ster Phad van sterrenbeeld Grote Beer
Technische gegevens over deze opname:
Eerste foto is een crop van de tweede foto waarna deze qua kleuren opnieuw bewerkt is in APP.
Verder:
Telescoop: SkyWatcher200pds Newton en SW-coma-corrector
Camera: QHY8pro gekoelde kleurencamera
Guiding: PHD1.1 (jazeker, nog steeds ‘ouderwets’)
Opnames: 163x 10 minuten met Nebulosity en dithering tussen elke opname
In het najaar van 2020 en voorjaar van 2021 was ik in een huisje op een bungalowpark in Drenthe en kon ik in beide vakanties een paar nachten de Melkweg fotograferen. Ik heb van de serie opnames een time-lapse video van gemaakt.
Momenteel staan de planeten Mars, Jupiter en Saturnus elke keer als het helder is mooi te blinken aan de avondhemel, en dan denk ik: ‘ik moet ze fotograferen voordat ze voorlopig weer even niet meer te zien zijn’. En dat heb ik de afgelopen weken diverse keren gepoogd te doen. Maar het vergt veel geduld en inspanning en vooral ook de juiste middelen om dit te doen.
Planeten Saturnus (links) en Jupiter (rechts)
je hebt allereerst dus goede middelen nodig , want je moet – in tegenstelling tot deepsky fotografie – heel ver inzoomen om de planeet goed ik beeld te krijgen. Dat betekent een telescoop met een lang brandpunt, en een grote opening (diameter) van de telescoop om nog genoeg licht te ontvangen, want hoe langer het brandpunt hoe lichtzwakker het wordt. Deze verhouding van opening en brandpuntsafstand wordt in fotografie uitgedrukt in F-waarde. Voor planeten moet je dan denken aan hoge F-waarden van ca. F15 – F24. (= brandpuntsafstand / opening). Mij telescoop is slecht F5 met een brandpuntsafstand van 1000 mm. Met een Barlow lens van 4x kun je deze kunstmatig verlengen naar F20. Maar dat gaat ook weer ten koste van lichtopbrengst.
Daarnaast heb je een snelle camera nodig die heel snel veel beeldjes kan maken. De truc is nl. om een filmpje te maken waaruit slimme software later de beste beeldjes er uit haalt om daarmee een zgn. stack te maken. Dat is samenvoegen d.m.v. stapeling van beelden om scherpte te vergroten en ruis te verminderen. En ga je dit met een kleurencamera fotograferen of met een monochrome camera en een RGB-filterwiel? Nou ik had eerst dat laatste maar ben nu gelukkig overgestapt op een kleurencamera. Hoe eenvoudiger hoe beter.
Tenslotte het je dan ook nog speciale filters nodig. Een IR-doorlaatfilter blijkt bijv. zeer nuttig om een scherper beeld te produceren van sommige planeten. Maar daarmee verlies je weer de juiste kleuren. Dus moet je ook normale RGB-kleurenopname maken, die weer niet voldoende scherpte heeft. Door later deze 2 verschillende opnames te combineren los je dit weer op en krijg je een scherp beeld met de juiste kleuren.
Inspanning is nodig want met zo’n lang brandpunt en daardoor klein beeldveld kost het moeite om de planeet überhaupt in beeld te krijgen. Vaak zit je er net naast en weet je niet precies welke kant je de telescoop op moet bewegen. En als je beeld te veel uit focus is, zie je al helemaal niets.
Geduld omdat veelal de lucht te onrustig is en dan ‘danst’ de planeet alle kanten op in je beeld. ‘Seeing’ wordt dit onder de kenners genoemd. Alleen wanneer er een goed moment is dat de lucht even rustig is, is het juiste moment.
Kortom: planeten fotograferen is soms een ware crime (voor mij) en ik vind deepsky fotografie veel eenvoudiger. Maar ik wilde ze wel perse fotograferen dus ben gaan proberen. Veel foto’s komen er uiteindelijk te onscherp uit.
Er waren veel heldere nachten, maar niet altijd voor mij mogelijk om de avonden te benutten. Na vele tegenvallende, onscherpe plaatjes gemaakt te hebben, heb ik eergisteren dan toch eindelijk een plaatje – van Mars – kunnen maken waar ik wel content mee ben.
